Trái phiếu doanh nghiệp

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu để làm gì

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu khi cần vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư dài hạn mà không muốn pha loãng quyền sở hữu. Người mua trở thành chủ nợ, không phải cổ đông, nên không có quyền biểu quyết tại doanh nghiệp. Đổi lại, họ nhận được các khoản thanh toán theo lịch cam kết trong điều khoản trái phiếu.

Trái phiếu chính phủ do cơ quan nhà nước phát hành, còn trái phiếu doanh nghiệp do chính doanh nghiệp phát hành. Vì vậy mức độ an toàn của hai loại không giống nhau: nghĩa vụ trả nợ của trái phiếu doanh nghiệp phụ thuộc vào tình hình tài chính và khả năng thanh toán của chính doanh nghiệp đó. Người nắm giữ trái phiếu chính phủ dựa vào nguồn lực của nhà nước, còn người nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp dựa vào bên phát hành.

Doanh nghiệp có thể chào bán trái phiếu ra công chúng hoặc phát hành riêng lẻ cho một nhóm nhà đầu tư. Chào bán ra công chúng thường đi kèm yêu cầu công bố thông tin rộng hơn. Phát hành riêng lẻ giới hạn ở nhóm nhà đầu tư nhất định và ít tiếp cận hơn với công chúng.

Rủi ro nằm ở bên phát hành

Khi mua trái phiếu doanh nghiệp, nhà đầu tư đối mặt với rủi ro bên phát hành không trả được nợ đúng hạn. Đây là rủi ro tín dụng và nó thuộc về chính doanh nghiệp phát hành, không phải của người bán lại trái phiếu trên thị trường thứ cấp. Nếu doanh nghiệp gặp khó khăn, việc thu hồi vốn có thể bị chậm hoặc không đầy đủ.

Một số trái phiếu có tài sản bảo đảm, một số không có. Có bảo đảm nghĩa là gắn với tài sản hoặc biện pháp bảo đảm cụ thể, nhưng giá trị thu hồi thực tế còn phụ thuộc vào việc xử lý tài sản đó. Không có bảo đảm nghĩa là quyền đòi nợ của nhà đầu tư dựa chủ yếu vào cam kết chung của doanh nghiệp.

Công bố thông tin đóng vai trò quan trọng vì nhà đầu tư cần biết doanh nghiệp dùng vốn làm gì và tình hình tài chính ra sao. Thông tin đầy đủ giúp người mua đánh giá rủi ro trước khi quyết định. Thiếu thông tin thì việc định giá rủi ro trở nên khó khăn hơn nhiều.

Cam kết mua lại và cách đọc điều khoản

Đôi khi bên bán trái phiếu đưa ra cam kết mua lại. Cam kết này không phải là bảo lãnh của bên phát hành và không xóa bỏ rủi ro tín dụng của doanh nghiệp. Nó chỉ là một thỏa thuận giữa người mua và người bán, và giá trị thực hiện còn phụ thuộc vào khả năng của bên đưa ra cam kết.

Khi đọc điều khoản trái phiếu, cần chú ý lãi suất được xác định thế nào, kỳ trả lãi, thời hạn và cách hoàn trả vốn gốc. Cần xem có quyền chuyển đổi, quyền mua lại trước hạn hay điều kiện thay đổi lãi suất hay không. Các điều khoản về tài sản bảo đảm và thứ tự ưu tiên thanh toán cũng cần được đọc kỹ.

Phần rủi ro nên được đọc cùng lúc với điều khoản, không tách rời. Câu hỏi cần đặt ra là doanh nghiệp dùng vốn vào việc gì, dòng tiền trả nợ đến từ đâu, và nếu tình hình xấu đi thì nhà đầu tư có quyền gì. Đọc kỹ các mục này giúp hình dung mức độ rủi ro trước khi tham gia.